लीफ मायनर’ (Leaf Miner) म्हणजेच पाने पोखरणाऱ्या अळीचा प्रादुर्भाव आहे. दोडक्यासारख्या वेलवर्गीय पिकात सुरुवातीच्या काळात याचा प्रादुर्भाव जास्त दिसून येतो.
एकात्मिक कीड व्यवस्थापन (IPM) अंतर्गत खालील उपाययोजना करा:
दोडक्यावरील लीफ मायनरचे एकात्मिक व्यवस्थापन (IPM Advisory)
१. प्रतिबंधात्मक आणि मशागत उपाय (Cultural Measures)
तण नियंत्रण: पिकाच्या आजूबाजूला वाढणारे तण वेळीच काढून टाका, कारण अनेकदा ही कीड तणावर जगते.
२. यांत्रिक आणि भौतिक उपाय (Mechanical Measures)
पिवळे चिकट सापळे (Yellow Sticky Traps): शेतात एकरी १० ते १५ पिवळे चिकट सापळे लावा. लीफ मायनरचे प्रौढ (माशी) याकडे आकर्षित होऊन त्यावर चिकटतात. हे कीड ओळखण्यासाठी आणि नियंत्रणासाठी अत्यंत प्रभावी आहे.
३. जैविक उपाय (Biological Measures)
निंबोळी अर्क (Neem Oil): सुरुवातीच्या टप्प्यात ५ मिली निंबोळी तेल (१५०० PPM) प्रति लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करा. यामुळे माशीला पाने अंडी घालण्यापासून रोखता येते.
४. रासायनिक उपाय (Chemical Measures)
जर प्रादुर्भाव जास्त असेल (एका पानावर २-३ पेक्षा जास्त नागमोडी रेषा असल्यास),
तर खालीलपैकी कोणत्याही एका कीटकनाशकाची फवारणी करा:
अॅबॅमेक्टिन (Abamectin 1.9 EC): ४ मिली प्रति १० लिटर पाणी.
स्पिनोसॅड (Spinosad 45 SC): ३ ते ४ मिली प्रति १० लिटर पाणी.
सायंट्रानिलिप्रोल (Cyantraniliprole 10.26 OD): १८ मिली प्रति १५ लिटर पाणी.