दिलेल्या फोटोमधील कांदा पिकाची स्थिती आणि ‘१ महिन्याचे पीक’ (लागवडीनंतर ३०-३५ दिवस) हा कालावधी लक्षात घेऊन, खालीलप्रमाणे एकात्मिक पीक व्यवस्थापन सल्ला (Advisory) देण्यात येत आहे.
मध्यम जमीन काळी असून तिला मोठ्या भेगा पडल्या आहेत, हे दर्शवते की पिकाला पाण्याचा ताण (Water Stress) बसत आहे. १ महिना हा कांदा पिकाच्या शाकीय वाढीचा (Vegetative Growth) मुख्य काळ असतो, त्यामुळे खालील उपाययोजना त्वरित कराव्यात:
१. खत व्यवस्थापन (Nutrient Management)
या अवस्थेत पिकाला शाकीय वाढीसाठी ‘नत्र’ (Nitrogen) ची सर्वाधिक गरज असते.
जमिनीतून द्यायची खते:
कांदा लागवडीनंतर ३० ते ४५ दिवसांनी नत्राचा दुसरा हफ्ता देणे गरजेचे असते.
डोस: प्रति एकरी ३० ते ४० किलो युरिया (Urea) द्यावा.
सोबत १० किलो बेंटोनाईट सल्फर (Sulphur) द्यावे. कांदा पिकासाठी गंधक (Sulphur) अत्यंत महत्त्वाचे आहे, यामुळे पिकाची गुणवत्ता वाढते आणि रोगप्रतिकारक शक्ती मिळते.
फवारणी (Foliar Spray) - वाढीसाठी:
पिकाची वाढ जोमदार होण्यासाठी १९:१९:१९ हे विद्राव्य खत ५ ग्रॅम प्रति लिटर पाणी या प्रमाणात घेऊन फवारणी करावी.
जर पिकात पिवळेपणा जास्त असेल, तर त्यासोबत ‘मायक्रोन्युट्रियंट्स’ (सूक्ष्म अन्नद्रव्ये) २५ मिली प्रति १५ लिटर पंपासाठी वापरू शकता.
२. कीड व रोग व्यवस्थापन (Pest and Disease Management)
कांद्यावर या अवस्थेत मुख्यत्वे ‘फुलकिडे’ (Thrips) आणि बुरशीजन्य रोगांचा प्रादुर्भाव होऊ शकतो.
कीड (फुलकिडे - Thrips):
पानांच्या बेचक्यात लपून हे किडे रस शोषतात, ज्यामुळे पाने वाकडी होतात किंवा त्यावर चंदेरी ठिपके दिसतात.
उपाय: फिप्रोनिल ५% एस.सी. (Fipronil) २ मिली किंवा प्रोफेनोफॉस (Profenofos) २ मिली प्रति लिटर पाणी.
रोग (करपा / जांभळा करपा - Purple Blotch):
हवामानातील बदलामुळे पानांवर चट्टे पडू शकतात.
उपाय: प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून मॅन्कोझेब (Mancozeb M-45) २.५ ग्रॅम किंवा टेब्युकोनॅझोल (Tebuconazole) १ मिली प्रति लिटर पाणी.
महत्वाची टीप: कांद्याची पाने गुळगुळीत असल्याने फवारणी करताना औषधात ‘स्टीकर’ (Sticker/Spreader) मिसळणे अत्यंत आवश्यक आहे, अन्यथा औषध पानांवरून ओघळून जाईल.
३. पाणी व आंतरमशागत (Water & Inter-cultivation) - महत्त्वाचे
पाणी: फोटोमध्ये जमिनीला खूप भेगा पडलेल्या दिसत आहेत. यामुळे कांद्याच्या मुळांना हवा लागून मुळे तुटण्याची शक्यता असते. त्यामुळे पिकाला त्वरित पाणी द्यावे. कांद्याला जास्त अंतराने पाणी देऊ नका, जमिनीच्या वापसा प्रमाणे हलके पाणी द्यावे.
खुरपणी/कोळपणी: खत देण्यापूर्वी शेतात तण असल्यास हलकी खुरपणी करून घ्यावी. यामुळे हवा खेळती राहील आणि खतांचा मुळांना चांगला पुरवठा होईल.