हरभरा पिकाचे कीड नियोजन कसे करावे
हरभरा पिकाचे कीड नियोजन करण्यासाठी खालील उपाययोजना कराव्यात:
कीड प्रतिबंधक उपाय (Preventive Measures):
पीक अवशेष व्यवस्थापन: किडीची कोश अवस्था नियंत्रणात ठेवण्यासाठी खरीप पीक काढणी झाल्यावर खोल नांगरणी करावी आणि मागील हंगामातील पिकांचे अवशेष वेचून नष्ट करावेत.
आंतरपीक आणि फेरपालट:
घाटे अळीसाठी, किडीला वर्षभर खाद्य पुरवणारी पिके जसे कापूस, मूग, तूर, टोमॅटो, भेंडी इत्यादी पिकांभोवती हरभरा पीक घेऊ नये.
घाटे अळीचा प्रादुर्भाव कमी करण्यासाठी मका/ज्वारी पिकाची आंतरपीक म्हणून लागवड करावी.
कातरकीडचा प्रादुर्भाव कमी करण्यासाठी जवस किंवा मोहरी (८:१) या प्रमाणात आंतरपीक म्हणून घ्यावे.
हरभरा पिकाभोवती टोमॅटो आणि भेंडीचे पिके घेणे टाळावे (कातरकीडसाठी).
पेरणीची वेळ: कातरकिडीचा प्रादुर्भाव नियंत्रित ठेवण्यासाठी ऑक्टोबर महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यात पेरणी करावी.
सापळे आणि थांबे:
किडीच्या अळी अवस्था नियंत्रणासाठी शेतात हेक्टरी ५० “टी” आकाराचे पक्षी थांबे उभे करावेत.
पतंगवर्गीय किडीच्या एकात्मिक नियंत्रणासाठी एकरी २० कामगंध सापळे लावावेत.
पतंगवर्गीय किडींना आकर्षित करण्यासाठी शेतात हेक्टरी १ प्रकाश सापळा लावावा व रात्री ६ ते १० या वेळेत चालू ठेवावा.
बीजप्रक्रिया (वाळवीसाठी): पेरणीपूर्वी बियाणे क्लोरोपायरीफॉस २० % ईसी @ ४ मिली/प्रति किलो या प्रमाणात बीजप्रक्रिया करावी.
कीड नियंत्रण उपाय (Curative Measures):
कातरकीड/रोपे कुरतडणारी कीड:
जैविक: निंबोळी पेंड @ १०० किलो चांगल्या कुजलेल्या ५०० किलो शेणखतात मिसळून जमिनीची पूर्व मशागत करताना जमिनीत मिसळावी.
रासायनिक: आर्थिक नुकसानीची पातळी (१ अळी/ चौ.मी.) ओलांडल्यास प्रोफेनोफॉस ५०% ई.सी @३० मिली /१० लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी किंवा क्लोरोपायरीफॉस २०% ई.सी. @२५/१० लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.
उंट अळी, तंबाखू वरील पाने खाणारी अळी आणि घाटे अळी (पाने खाणाऱ्या अळ्या):
जैविक: दशपर्णी अर्क @१०० मिली/ १० लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी किंवा ५% निंबोळी अर्काची फवारणी करावी.
जैविक (बुरशीजन्य): बिव्हेरिया बॅसियाना @५० ग्रॅम/१० लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.
रासायनिक (सर्वसाधारण): आर्थिक नुकसानीची पातळी ओलांडल्यास क्विनॉलफॉस २५ % ई.सी @ २५ मिली/ १० लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.
रासायनिक (प्रभावी): नोव्हालुरोन १० % ई.सी @ १५ मिली प्रति १० लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी किंवा क्लोरानट्रानिलीप्रोल १८.५०% एस सी. @ ३ मिली/१० लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.
घाटे अळी (विशिष्ट):
जैविक: ट्रायकोग्रामा चीलोणीस या परोपजीवी किडींची अंडी हेक्टरी @ १,५०,००० सोडावी किंवा बॅसिलस थ्रूजेनेन्सीस कुरस्तकी ५% भुकटी@ ५० ग्रॅम/१० लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.