आंबा पीक संरक्षण व फळगळ नियंत्रण सल्ला
आंब्याच्या झाडाला मोहर आल्यापासून ते फळे वाटाण्याच्या आकाराची होईपर्यंतचा काळ अतिशय संवेदनशील असतो. नैसर्गिक कारणांशिवाय कीड किंवा रोगामुळे होणारी फुलगळ रोखण्यासाठी खालीलप्रमाणे उपाययोजना कराव्यात:
१. कीड आणि रोग व्यवस्थापन (उपचारात्मक उपाय)
तुडतुडे (Hoppers) नियंत्रण:तुडतुडे ही कीड कोवळ्या मोहरातील आणि पांढऱ्या मुळांमधील रस शोषून घेते, ज्यामुळे मोहर निस्तेज होतो, सुकतो आणि गळतो. यावर उपाय म्हणून इमिडाक्लोप्रीड (Imidacloprid 17.8 SL) ०.३ मिली किंवा लॅम्बडा सायहॅलोथ्रीन (Lambda Cyhalothrin 5% EC) १ मिली प्रति लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.
भुरी रोग (Powdery Mildew) व्यवस्थापन: जर मोहरावर पांढरी पावडर किंवा बुरशी दिसून आली आणि मोहराचे दांडे काळे पडू लागले, तर तो भुरी रोग आहे. यासाठी **पाण्यात विरघळणारे गंधक (Wettable Sulphur 80 WP) २ ग्रॅम किंवा **हेक्साकोनॅझोल (Hexaconazole 5% EC) १ मिली प्रति लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.
करपा रोग (Anthracnose) व्यवस्थापन: पानांवर आणि मोहरावर काळे ठिपके दिसून येत असतील किंवा मोहर करपलेला दिसत असेल, तर कार्बेन्डाझिम (Carbendazim 50 WP)१ ग्रॅम किंवा मॅन्कोझेब (Mancozeb 75 WP) २ ग्रॅम प्रति लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.
(टीप: आपण कीटकनाशक आणि बुरशीनाशक एकत्र मिसळून (उदा. इमिडाक्लोप्रीड + हेक्साकोनॅझोल) फवारणी घेऊ शकता.)*
२. फुलगळ रोखण्यासाठी संजीवके व अन्नद्रव्ये (प्रतिबंधात्मक उपाय)
केवळ औषध फवारणी न करता, झाडाची ताकद वाढवण्यासाठी आणि देठ मजबूत करण्यासाठी खालील गोष्टी कराव्यात:
संजीवकाचा वापर (NAA): जेव्हा फळे वाटाण्याच्या आकाराची (Pea Stage) होतात, तेव्हा फळगळ थांबवण्यासाठी नॅप्थॅलिन ॲसिटिक ॲसिड (NAA - उदा. प्लानोफिक्स) २० पीपीएम (म्हणजेच ४.५ मिली प्रति १५ लिटर पंप) या प्रमाणात फवारावे.
खतांची फवारणी: मोहर अवस्थेत असताना ००:५२:३४ हे विद्राव्य खत (५ ग्रॅम प्रति लिटर) आणि फळे सेट झाल्यावर १३:००:४५(१० ग्रॅम प्रति/ लिटर) फवारल्यास फळांचे पोषण होऊन गळ कमी होते.
३. पाणी व्यवस्थापन
फुल अवस्थेत: झाडावर पूर्ण मोहर असताना पाणी देणे टाळावे. या काळात पाणी दिल्यास नर फुलांची गळ होऊन परागीभवन (Pollination) नीट होत नाही.
फळधारणा झाल्यावर: जेव्हा फळे वाटाण्याच्या आकाराची होतील, तेव्हापासून झाडाला नियमित पाण्याच्या पाळ्या सुरू कराव्यात. पाण्याचा ताण पडल्यास किंवा अति पाणी झाल्यास फळगळ होऊ शकते.
थोडक्यात सल्ला: बागेत कीड किंवा रोगाची लक्षणे दिसताच वरील औषधांची फवारणी करा आणि फळे सेट झाल्यावर 'प्लॅनोफिक्स’चा योग्य वापर करून पाणी सुरू करा.